例题1:求曲线在 θ = π/3 处的切线斜率
解:在极坐标中,切线斜率公式为:
dy/dx = (dr/dθ · sinθ + r cosθ) / (dr/dθ · cosθ - r sinθ)
已知 r = a(1 - sinθ),则 dr/dθ = -a cosθ;
代入得:
dy/dx = [-a cosθ · sinθ + a(1 - sinθ) cosθ] / [-a cosθ · cosθ - a(1 - sinθ) sinθ]
= [a cosθ (1 - 2 sinθ)] / [-a (cos²θ + sinθ - sin²θ)]
= [cosθ (1 - 2 sinθ)] / [-(1 - 2 sin²θ + sinθ)]
= [cosθ (1 - 2 sinθ)] / [-(2 sin²θ - sinθ + 1)]
当 θ = π/3(即 60°),sinθ = √3/2 ≈ 0.866,cosθ = 1/2:
dy/dx = [(1/2)(1 - 2·0.866)] / [-(2·0.75 - 0.866 + 1)]
= [(1/2)(-0.732)] / [-(1.5 - 0.866 + 1)]
= (-0.366) / (-1.634) ≈ 0.224
因此,在 θ = π/3 处,切线斜率约为 0.224,曲线呈缓升趋势。
例题2:求曲线围成的面积
极坐标中,闭合曲线围成面积公式为:
A = (1/2) ∫₀²π r² dθ = (1/2) ∫₀²π [a(1 - sinθ)]² dθ
展开被积函数:
[a(1 - sinθ)]² = a²(1 - 2 sinθ + sin²θ) = a²[1 - 2 sinθ + (1 - cos2θ)/2]
= a²[3/2 - 2 sinθ - (1/2) cos2θ]
积分:
A = (a²/2) ∫₀²π [3/2 - 2 sinθ - (1/2) cos2θ] dθ
= (a²/2) [ (3/2)θ + 2 cosθ - (1/4) sin2θ ]₀²π
= (a²/2) · (3/2 · 2π) = (3π/2) a²
结论:当 a = 1 时,面积为 1.5π ≈ 4.712;当 a = 2 时,面积为 6π ≈ 18.850。
import math
def r(theta, a=1):
return a (1 - math.sin(theta))
print("θ (度) | θ (弧度) | r 值 | x 坐标 | y 坐标")
print("-" 55)
for deg in [0, 30, 90, 180, 270, 360]:
rad = math.radians(deg)
ri = r(rad)
xi = ri math.cos(rad)
yi = ri math.sin(rad)
print(f"{deg:7d} | {rad:9.4f} | {ri:6.3f} | {xi:7.3f} | {yi:7.3f}")
输出结果(a=1):
θ (度) | θ (弧度) | r 值 | x 坐标 | y 坐标
-------------------------------------------------------| 0.0000 | 1.000 | 1.000 | 0.000
30 | 0.5236 | 0.500 | 0.433 | -0.250
90 | 1.5708 | 0.000 | 0.000 | 0.000
180 | 3.1416 | 1.000 | -1.000 | 0.000
270 | 4.7124 | 2.000 | -0.000 | -2.000
360 | 6.2832 | 1.000 | 1.000 | -0.000
❌ 误区1:认为 r = a(1 - sinθ) 是圆的方程
✓ 正解:圆的极坐标方程为 r = 2R cos(θ - θ₀)(过原点)或 r² - 2rr₀ cos(θ - θ₀) + r₀² = R²(一般情况),而本式含 sin²θ 项,非圆。
❌ 误区2:认为尖点处导数存在
✓ 正解:在 θ = π/2 处,dr/dθ = 0,但 dx/dθ = dy/dθ = 0,导致 dy/dx 未定义,尖点处不可导。
❌ 误区3:认为所有心形线都相同
✓ 正解:心形线有多种变体(如 r = a(1 ± cosθ)、r = a(1 ± sinθ)、(x² + y² - ax)² = a²(x² + y²)),仅通过旋转/平移相关,但尖点位置与开口方向不同。